Мижиддорж

Товч намтар

Мижиддорж 1893 онд Төв аймагт (тухайн үеийн Сэцэн хан аймаг) малчин ардын гэр бүлд мэндэлжээ. Түүний нарийн мэдээлэл, төрсөн газрын тухай баримт нь тодорхойгүй бөгөөд зарим эх сурвалжид өөр өөр мэдээлэл бий. Тэрээр бага наснаасаа л яруу найраг, уран зохиолд ихээхэн сонирхолтой, авъяастай байсан нь түүний ирээдүйн зохиолч болох суурийг тавьсан байна. 1910-аад онуудад Мижиддорж Монголд бичиг үсгийн боловсрол эзэмшсэн, уран зохиолын анхны туршлага хуримтлуулсан. 1920-иод онуудад Ардын хувьсгалын дараа Монголын соёл, уран зохиол, боловсролын салбарт идэвхтэй оролцож, шинэ нийгмийн уран зохиолыг бүтээхэд хувь нэмэр оруулж эхэлсэн байна. Мижиддорж нь Дашдоржийн Нацагдорж, Чойжилсүрэнгийн Жанчив нарын хамтаар Монголын шинэ үеийн уран зохиол, яруу найргийн үндэслэгчдийн нэг бөгөөд түүний бүтээлүүд нь Монголын уран зохиолын түүхэнд чухал байр суурьтай юм. Тэрээр нийгмийн шударга ёс, ядуу тайжийн амьдрал, эмэгтэйчүүдийн байдал, Монголын байгаль, түүхэн дурсгалт үйл явдлуудыг хөндсөн олон тооны шүлэг, найраглал, өгүүлэл, тууль туурвисан. Түүний бүтээлүүд нь Монголын ардын аман зохиол, яруу найраг, соёлын уламжлалыг баялаг утга зүй, дүрэмтэй хослуулж, нийгмийн шудрага бус байдал, ядуурал, боолчлолыг шүүмжилсэн байдгаараа онцлогтой. Мөн тэрээр орчуулгын бүтээл туурвисан бөгөөд Орос, Герман хэлнээс монгол хэлэнд олон тооны сонгодог бүтээлүүдийг шилжүүлсэн. 1930-аад онуудад Мижиддорж ЗХУ-ын коммунист үзэл суртчийн нөлөөнд шүүмжлэлд өртөж, 1932 онд баривчлагдаж байсан ч удалгүй суллагдсан. Түүний бүтээлүүд нь 1930-аад оноос эхлэн хязгаарлагдмал байдалтай нийтлэгдэж, зарим бүтээл нь хоригдох, олны хүртээл болгохыг хязгаарлах оролдлого олон арван жил үргэлжилсэн боловч 1950-аад оноос эхлэн түүний бүтээлүүдийг Монголын уншигчдад хүргэсэн байна. Мижиддорж 1947 онд нас баржээ. Түүний бүтээл, уран зохиолын өв нь Монголын шинэ үеийн уран зохиолын суурь чулуу болон үлджээ.