Дулдуйтын Данзанравжаа
18031856
Товч намтар
Дулдуйтын Данзанравжаа 1803 онд одоогийн Дорноговь аймгийн Хөвсгөл сумын нутагт, Хүлэн бурхан хэмээх газар төржээ. Түүний эцэг Дулдуйт нь Халхын хошууны тайж байсан бөгөөд эх Гоочоймбол нь харьяат ясны охин байв. Бага наснаасаа онцгой авъяастай, ухаалаг хүүхэд байсан тул Говийн ноён хутагт Лувсанчойжинжав (IV)-ийн шавь болж, шашны боловсрол эзэмшсэн байна. 1820 онд IV Лувсанчойжинжавын дүр залгамжлагчаар өргөмжлөгдөж, Говийн ноён хутагт Данзанравжаа нэртэй болжээ. Тэрээр нэн яруу найрагч, зохиолч, язгууртаны талын хүмүүжилтэй, буддын шашны нэрт лам хүн байсан бөгөөд бүх насны туршдаа «Дугуй стэндэг бүтээл»-ийн хүрээнд хэдэн зуун шүлэг, найраглал, тууль, жүжиг бичжээ. Тэрээр 1822 онд Дундговь аймгийн Дэлгэрхангай сумын нутагт «Хамарын хийд» (Дашгүмбрэлин хийд) байгуулж, 1840 он хүртэл сансрын бүтээлч сэтгэлгээгээр ажиллаж, «Монгол зураг» хэмээх урлагийн шинэ төрлийг үндэслэн хөгжүүлжээ. Данзанравжаа нь монгол яруу найраг, жүжиг, тууль, дэлгүүрийн шүлэг, гарудийн дуу зэрэг олон төрлийн уран зохиолын төрөлд бүтээл туурвисан бөгөөд түүний «Ноён хутагтын сэтгэлийн зүрх», «Хөх сувдэн хорз, Хар сувдэн хорз», «Дагина Намжилмаа», «Балдан Лхам», «Сэцэн хааны судар» зэрэг шүлэг, найраглал нь монголын утга зохиолын сонгодог өв болон үлджээ. Тэрээр мөн «Жангар», «Гэсэр» туульсийг хэвлэн тарааж, бүрэн эхээр нь хадгалуулж, тууль судлалын чухал хувь нэмэр оруулсан байна. Ардын дунд Данзанравжаа нь хайр сэтгэл, эх оронч үзэл, шударга ёсны үзэл санааг илэрхийлсэн бүтээлээрээ алдаршсан бөгөөд хатан Дагина Намжилмаатай холбоотой хайрын тууль, шүлгүүд нь монголын аман зохиол, дуу, жүжгийн сэдэв болсоор ирсэн. Түүний бичсэн «Үнэн хэрэгтэн хутагт Лувсанчоймболын түүх» хэмээх намтар нь монголын түүхэн сурвалж бичгийн чухал дурсгалт зүйл болдог. 1856 онд Данзанравжаа Нийслэл хүрээ (одоогийн Улаанбаатар)-д нас барсан бөгөөд түүнийг Хүйс толгойн дэнжид нутаглуулжээ. Түүний бүтээл, үйл хэрэг, суртахуун нь XIX зууны Монголын нийгэм, соёл, урлаг, шашны амьдралыг тусгасан гүн гүнзгий сэтгэлгээний дурсгал болж, Өнөө үед «Хамарын хийд»-ийн туурь, Данзанравжаагийн музей нь жил бүр олон мянган жуулчдыг татдаг Монголын соёлын өвөрт тооцогддог.
Дулдуйтын Данзанравжаа 1803 онд одоогийн Дорноговь аймгийн Хөвсгөл сумын нутагт, Хүлэн бурхан хэмээх газар төржээ. Түүний эцэг Дулдуйт нь Халхын хошууны тайж байсан бөгөөд эх Гоочоймбол нь харьяат ясны охин байв. Бага наснаасаа онцгой авъяастай, ухаалаг хүүхэд байсан тул Говийн ноён хутагт Лувсанчойжинжав (IV)-ийн шавь болж, шашны боловсрол эзэмшсэн байна.
1820 онд IV Лувсанчойжинжавын дүр залгамжлагчаар өргөмжлөгдөж, Говийн ноён хутагт Данзанравжаа нэртэй болжээ. Тэрээр нэн яруу найрагч, зохиолч, язгууртаны талын хүмүүжилтэй, буддын шашны нэрт лам хүн байсан бөгөөд бүх насны туршдаа «Дугуй стэндэг бүтээл»-ийн хүрээнд хэдэн зуун шүлэг, найраглал, тууль, жүжиг бичжээ. Тэрээр 1822 онд Дундговь аймгийн Дэлгэрхангай сумын нутагт «Хамарын хийд» (Дашгүмбрэлин хийд) байгуулж, 1840 он хүртэл сансрын бүтээлч сэтгэлгээгээр ажиллаж, «Монгол зураг» хэмээх урлагийн шинэ төрлийг үндэслэн хөгжүүлжээ.
Данзанравжаа нь монгол яруу найраг, жүжиг, тууль, дэлгүүрийн шүлэг, гарудийн дуу зэрэг олон төрлийн уран зохиолын төрөлд бүтээл туурвисан бөгөөд түүний «Ноён хутагтын сэтгэлийн зүрх», «Хөх сувдэн хорз, Хар сувдэн хорз», «Дагина Намжилмаа», «Балдан Лхам», «Сэцэн хааны судар» зэрэг шүлэг, найраглал нь монголын утга зохиолын сонгодог өв болон үлджээ. Тэрээр мөн «Жангар», «Гэсэр» туульсийг хэвлэн тарааж, бүрэн эхээр нь хадгалуулж, тууль судлалын чухал хувь нэмэр оруулсан байна.
Ардын дунд Данзанравжаа нь хайр сэтгэл, эх оронч үзэл, шударга ёсны үзэл санааг илэрхийлсэн бүтээлээрээ алдаршсан бөгөөд хатан Дагина Намжилмаатай холбоотой хайрын тууль, шүлгүүд нь монголын аман зохиол, дуу, жүжгийн сэдэв болсоор ирсэн. Түүний бичсэн «Үнэн хэрэгтэн хутагт Лувсанчоймболын түүх» хэмээх намтар нь монголын түүхэн сурвалж бичгийн чухал дурсгалт зүйл болдог.
Илгээсэн дурсамж
Одоогоор дурсамж байхгүй байна. Та хамгийн анхны дурсамжаа үлдээгээрэй.
7 удаа үзсэн