Балдуугийн Шарав

Товч намтар

Балдуугийн Шарав буюу «Марзан» Шарав (Марзан гэдэг нь «шуогийн, шоолонтой» гэсэн утгатай хоч нэр) нь 1869 оны 5 сарын 27-нд Засагт хан аймгийн Засагт ханы хошуу, одоогийн Говь-Алтай аймгийн Тайшир сумын нутагт «Цагаан давааны өвөлжөө» хэмээх газар малчин ардын гэр бүлд мэндэлжээ. Түүний өвөөгийн нэрээр овоглож, бага наснаасаа зураг зурах авъяастай, уран сэтгэлгээтэй хүүхэд байсан нь орчин үеийн судлаачдыг гайхшруулж байв. 1889 онд буюу 20 насандаа Шарав Нийслэл хүрээ (одоогийн Улаанбаатар) хотод ирж, тусгай зураачийн ур чадвар эзэмшсэн байна. Тэрээр буддын шашны урлагийн уламжлал, «Монгол зураг» хэмээх урлагийн төрлийг өвлөн судалж, 1910-аад оноос Богд хааны ордонд зураачаар ажиллаж, VIII Богд Жавзандамба хутагт, түүний хатан Дондогдулам нарын хөрөг зургийг бүтээсэн нь Монголын дүрслэх урлагийн түүхэнд чухал бүтээл болсон. Шарав нь 1921 оны Ардын хувьсгалын дараа Монгол Ардын Намын дэмжигч болж, Хэвлэлийн хороонд зураачаар ажиллаж, сонин хэвлэлийн зураг, янз бүрийн сэдэвт зурагт хуудсыг олноор бүтээжээ. Түүний «Монголын нэг өдөр» (1922) хэмээх томоохон бүтээл нь Монголын уламжлалт «Монгол зураг» хэв маягаар бүтээсэн бүтээл бөгөөд Монголын байгалийн үзэсгэлэн, өдөр тутмын амьдрал, нийслэлийн дүр төрхийг харуулсан алдарт бүтээл юм. Энэ бүтээл нь Монголын уран зургийн түүхэнд шинэ хуудсыг нээсэн. Түүний «Айраг», «Морь», «Малчин ардын амьдрал», «Монголын байгаль», «Наадам», «Тэмүүлэн» зэрэг бүтээлүүд нь Монголын дүрслэх урлагийн сонгодог өв болон үлдсэн бөгөөд өнөөг хүртэл Занабазарын Дүрслэх Урлагийн Музей, Богд хааны ордон музейд хадгалагдаж, Монголын дүрслэх урлагийн суурь болсон байна. Шарав нь барууны уран зургийн техник, Монголын уламжлалт урлагийг хослуулж, Монголын орчин цагийн дүрслэх урлагийг үндэслэн хөгжүүлсэн нэн чухал зураач билээ. Балдуугийн Шарав 1939 оны 3 сарын 24-нд «хээрээр гэр, хэцээр дэр хийж амьдарна» хэмээн дураар явж, Улаанбаатар хотод нас баржээ. Түүний бүтээл, урлагийн үзэл баримтлал нь өнөөгийн Монголын уран зураачдын үеийнхэнд чухал нөлөө үзүүлсээр байна.